Dla większości herbicydów bezpiecznym punktem odniesienia jest temperatura powietrza od 10 do 25°C. Nie jest to jednak uniwersalna reguła – ostateczne wymagania określa etykieta konkretnego preparatu. Trzeba też sprawdzić prognozę na kilka kolejnych dni, ponieważ temperatura minimalna powinna utrzymywać się przez kilka godzin dziennie przez około tydzień po zabiegu.
Zakresy temperatur dla wybranych herbicydów
Temperatura wpływa na pobieranie, przemieszczanie i metabolizowanie substancji czynnej w roślinie. Przy zbyt niskiej wartości procesy te zwalniają, a przy zbyt wysokiej rośnie ryzyko uszkodzeń uprawy. Poniższe wartości mają charakter orientacyjny i nie zastępują etykiety środka.
Preparaty doglebowe i wczesnonalistne
| Substancja aktywna | Min. temp. (°C) | Opt. temp. (°C) | Maks. temp. (°C) |
|---|---|---|---|
| Chlorotoluron | -3* | 0–15 | 20 |
| Chlomazon | >2 | 5–18 | 20 |
| Pendimetalina | 0 | 5–15 | 25 |
| Diflufenikan | 5–8 | 10–20 | 22 |
| Flufenacet | 10 | 10–20 | 25 |
| Metrybuzyna | 10 | 16–20 | 25 |
*Chlorotoluron może być aplikowany przy temperaturze około -3°C, ale jego działanie chwastobójcze rozpoczyna się po wystąpieniu temperatur dodatnich. W zabiegach doglebowych ważna jest także temperatura i wilgotność gleby. Przesuszone podłoże może ograniczać kontakt substancji ze wschodzącymi chwastami.
Preparaty nalistne
| Substancja aktywna | Min. temp. (°C) | Opt. temp. (°C) | Maks. temp. (°C) |
|---|---|---|---|
| 2,4-D | 8–12 | 15–20 | 25 |
| Amidosulfuron | 5–6 | 12–15 | 20 |
| Chlopyralid | 3–6 | 10–12 | 23–25 |
| Fenoksaprop-p | 10 | 15–22 | 28 |
| Florasulam | 4–5 | 10–25 | 25 |
| Jodosulfuron | 6–10 | 11–15 | 20 |
| Pinoksaden | 1 | 2–20 | brak wartości w źródle |
| Propyzamid | 0 | 0–15 | 15 |
| MCPA | 8–12 | 20 | 25 |
W przypadku mieszanin należy uwzględnić wymagania wszystkich substancji czynnych. Termin zabiegu trzeba dopasować do składnika, który wymaga wyższej temperatury minimalnej. Przy temperaturze bliskiej dolnej granicy, jeśli etykieta dopuszcza zakres dawek, niektórzy producenci zalecają użycie pełnej dawki. Nie wolno jednak samodzielnie zmieniać dawkowania poza zalecenia z etykiety.
Co dzieje się przy zbyt niskiej lub wysokiej temperaturze?
W chłodzie rośliny wolniej pobierają i transportują herbicyd. Dotyczy to szczególnie preparatów nalistnych, których działanie zależy od aktywności metabolicznej chwastów. Zabieg może wtedy ograniczyć zachwaszczenie słabiej albo nie zadziałać na część gatunków. Zimno połączone z działaniem substancji czynnej może też zahamować wzrost rośliny uprawnej.
Wysoka temperatura przyspiesza wysychanie cieczy roboczej. Gdy wilgotność powietrza jest niska, woda odparowuje z liścia zanim substancja zdąży wniknąć do tkanek. Powstaje wtedy efekt depozytowy, czyli krystalizacja substancji czynnej na powierzchni liścia. Skutkiem może być jednocześnie słabsze działanie chwastobójcze i większe ryzyko fitotoksyczności, w tym chloroz, nekroz, deformacji lub przypalenia liści.
Podczas upału i silnego nasłonecznienia rośliny uprawne są już obciążone stresem cieplnym. W takich warunkach bezpieczniej jest przesunąć zabieg na chłodniejszą porę, najczęściej rano, o ile pozwalają na to etykieta, wilgotność liści i warunki wiatrowe.
Na skuteczność zabiegów nalistnych wpływają też inne warunki:
- Wilgotność względna powietrza najlepiej mieszcząca się w zakresie 50–90%.
- Suche liście chwastów w chwili oprysku, ponieważ deszcz może zmyć preparat z ich powierzchni.
- Co najmniej 2–6 godzin bez opadów po zabiegu nalistnym, zgodnie z wymaganiami konkretnego środka.
- Temperatura gleby i jej uwilgotnienie przy preparatach doglebowych.
Inwersja temperatury – dlaczego stanowi zagrożenie?
Inwersja, nazywana też unoszeniem, może wystąpić przy stabilnej atmosferze i niewielkim ruchu powietrza, szczególnie podczas ciepłych dni oraz wieczorem lub nocą. Opary albo bardzo drobne krople cieczy opryskowej mogą unosić się, a następnie po ochłodzeniu przemieszczać z wiatrem na znaczną odległość.
Przy preparatach lotnych, takich jak chlomazon, wysoka temperatura zwiększa ryzyko przeniesienia substancji na sąsiednie plantacje.
Jeśli osiadły preparat trafi na wrażliwą uprawę, może wywołać uszkodzenia, nawet gdy oprysk wykonano poza jej granicami. Dlatego nie należy wykonywać zabiegu w warunkach sprzyjających inwersji. Trzeba też przestrzegać wymagań dotyczących wiatru. Dla opryskiwania aparaturą naziemną w dostarczonym materiale wskazano granicę prędkości wiatru nieprzekraczającą 4 m/s.
Jak zmierzyć temperaturę przed opryskiem?
Odczyt z termometru zamocowanego na ścianie domu lub budynku gospodarczego może być mylący. Nagrzana elewacja zawyża wynik, a zacieniona ściana może go zaniżać. Pomiar powinien odzwierciedlać warunki panujące na plantacji.
- Sprawdź etykietę preparatu i ustal, czy podana temperatura dotyczy powietrza, gleby, czy średniej dobowej.
- Zmierz temperaturę w pobliżu uprawy, najlepiej termometrem polowym umieszczonym w cieniu i osłoniętym od bezpośredniego promieniowania.
- Porównaj wynik z danymi najbliższej stacji meteorologicznej, zwłaszcza gdy zabieg ma być wykonany w warunkach granicznych.
- Przeanalizuj prognozę na około 7 dni, sprawdzając temperatury nocne, dzienne, opady, wilgotność i ryzyko przymrozków.
Średnią temperaturę dobową można orientacyjnie wyznaczyć jako średnią z temperatury minimalnej i maksymalnej. Dokładniejsze dane daje średnia z kilku pomiarów wykonanych w ciągu doby. Jeżeli etykieta wymaga utrzymania minimalnej temperatury przez kilka godzin dziennie, pojedynczy ciepły odczyt w południe nie wystarcza.
Przed wyjazdem w pole
Przed rozpoczęciem zabiegu sprawdź trzy podstawowe warunki:
- Etykieta – zweryfikuj minimalną, optymalną i maksymalną temperaturę dla konkretnego produktu.
- Wilgotność – oceń wilgotność powietrza, stan gleby i suchość liści.
- Pomiar na polu – nie opieraj decyzji na temperaturze odczytanej przy budynku.
- Prognoza – uwzględnij warunki w kolejnych dniach, a nie tylko w chwili aplikacji.
Zakres 10–25°C jest użytecznym punktem odniesienia, lecz nie zastępuje etykiety. Przy niskiej temperaturze najważniejszy jest czas utrzymania warunków po zabiegu, a przy wysokiej – ryzyko szybkiego wysychania cieczy, fitotoksyczności i inwersji.
Środki ochrony roślin należy stosować zgodnie z aktualną etykietą środka, obowiązującymi przepisami oraz zasadami bezpiecznego użytkowania.
